Kompleks mačijih bolesti disajnih puteva

Dva glavna uzročnika infekcija disajnih puteva kod mačaka su virusi i to herpes virus-1, takođe poznat i kao virus mačećeg zaraznog rinotraheita i mačeći calici virus. Klinički znaci bolesti koje ova dva virusa izazivaju su jako slični i ne rijetko ih je nemoguće razlikovati tako da se bolesti koje oni izazivaju zajednički opisuju pod kompleksom mačećih bolesti disajnih puteva. Zajedno sa ova dva uzročnika često se opisuje i infekcija mačaka nevirusnim uzrokivačem bolesti gornjih disajnih puteva očiju mačaka a to je Clamydia psittaci.

Mačići, nevakcinisane mačke, odgajivačnice mačaka kao i domaćinstva sa većim brojem mačaka spadaju u najrizičnije kategorije za infekciju. Infekcija je moguća kako direktnim kontaktom sa oboljelom mačkom tako i preko zaraženih posuda za hranu i vodu, preko ljudskih ruku, preko kaveza i transportera za mačke i drugih predmeta ili igračaka sa kojima je oboljela mačka došla u kontakt. Calici virus je posebno nezgodan jer je vrlo otporan u spoljašnjoj sredini i njegovo prosječno preživljavanje je 8-10 dana.

Većina mačaka koje se oporave od infekcije gornjih disajnijih puteva postaju latentni nosioci virusa i to mjesecima pa i godinama. Takve mačke predstavljaju rezervoar za ove viruse za cijelu mačeću populaciju i izvor su za izbijanje bolesti. Poseban problem predstavljaju mačke nosioci u vrijeme kada doje svoje mlade. Laktacija je veliko opterećenje i stres za organizam mačke i ona intenzovno počinje da luči viruse baš u vrijeme kada mačići počinju da gube pasivan imunitet (5-7 nedjelja starosti) i kada postaju veoma osjetljivi na infekciju. Bolesti gornjih respiratornih organa se baš zato jako često sreću kod mačića.

KLINIČKI ZNACI

Klinički znaci su mnogo teži kod mačića. Inkubacija je obično kratka i za jedan i za drugi virus i iznosi 1-5 dana. Nekada dolazi do potpunog gubitka apetita kod oboljele mačke a ponekad mačka samo slabije i izbirljivije jede. Mačići su manje raspoloženi za igru i postaju izgledom tužni. Može ali i ne mora da dođe do porasta tjelesne temperature. Simpotom koji većina vlasnika primijeti je kijanje i iscjedak iz nosa mačke. Ponekad čak vrh nosa oboljele mačke postaje ulcerisan. Kod mnogih mačaka javlja se i iscjedak iz očiju koji može po izgledu da bude mutan ili gnojav a neke mačke se i sklanjaju od svjetla. Kod mladih mačića herpes virus može da ostavi teške i trajne posljedice na očima pa čak i potpuni gubitak vida. U ustima bolesne mačke moguća je pojava ulcera i upala desni pa se kao posledica javlja pojačsno balavljenje. Kao posljedica ove bolesti kod nekih mačaka koje su bolest preležale ostaje hronična upala desni. Herpes virus kod gravidnih mačaka može da dovede do abortusa ili ranog i iznenadnog uginuca mačića. Calici virus kod nekih mačaka dovodi do šepanja i degenerativnih promjena na zglobovima.

DIJAGNOZA 

Dijagnoza mačeće virusne upale gornjih disajnih puteva se postavlja u većini slučajeva na osnovu kliničkih simptoma koje oboljela mačka ili mačke pokazuju kao i na osnovu odgovarajuće istorije vakcinacije mačke kao i na osnovu anamneze dobijene od vlasnika. Laboratorijske vrijednosti dobijene pregledom krvi i urina oboljele mačke su u većini slučajeva u granicama normale osim kada je bolest poprimila teži tok i kada je došlo do sekundarnih bakterijskih infekcija.

Treba samo biti veoma obazir u postavljanju dijagnoze jer mačke oboljele od FIV-a ili FeLV vrlo često imaju u sklopu svoje bolesti i znake hronične infekcije respiratornog trakta.

Postoje i vrlo pouzdane analize kojima se definitivno postavlja dijagnoza i utvrđuje koji virus je prozrokovao bolest. Međutim takve analize se rutinski ne rade i nije poznato da se u našoj zemlji neka laboratorija bavi izolacijom ovih virusa.

TERAPIJA

Virusna bolest mačećih gornjih respiratornih puteva je obično samolimitirajuća i kod većine mačaka traje 5-7 dana. Međutim, kod mačića ili kod starijih i neotpornijih mačaka potrebno je da se primijeni odgovarajuća terapija. Kod nekih mačaka bolest može da poprimi vrlo ozbiljan tok pa takve mačke zahtijevaju vrlo kompleksan tretman koji sprovodi veterinar.

Vlasnici obavezno treba da čiste oči a posebno nos bolesne mačke. Mački treba da nude ukusnu hranu vrlo jakog mirisa da bi stimulisali mačku da nastavi da normalno uzima hranu. Ako mačka ne želi da sama jede treba je hraniti na silu. Hranjenje na silu često predstavlja pravi problem za vlasnike i mačku ali uz strpljenje i nježan postupak većina vlasnika ipak uspijeva da svoju mačku na silu hrani. Najlakše je mački davati hranu u tečnom stanju putem šprica. Špric sa hranom se postavi sa strane u usta mački i sadržaj se lagano istiskuje u usnu duplju pazeći pri tome da glava mački ne bude previše visoko pa da dio hrane uleti u dušnik mački.

Mačka treba da boravi na toplom mjestu i koliko je moguće, da miruje, što znači da mačke koje inače izaze napolje treba da se zadrže u kućI. U Kući vazduh treba da se vlaži bilo posudama sa vodom ili mokrim peškirima kojji stoje na grejnim tijelima, bilo posebnim spravama za raspršivanje čestica vode u vazduh.

Na osnovu pregleda mačke veterinar će da odluči koju će terapiju za oboljelu mačku da sprovede i da li je moža potrebno da mačka prima infuziju.

PREVENTIVA

Najvažnija preventivna mjera je vakcinacija mačka. Kod nas postoje polivalentne vakcine za sva tri glavna uzrokovača mačeće respiratorne bolesti. Mačići se prvi put vakcinišu sa oko 9 nedjelja starosti. Revakcina se daje posle 3-4 nedjelje a zatim se vakcinacija ponavlja jedan put godišnje. Važno je da se naglasi a vakcinacija štiti od pojave klinički manifestovane bolesti ali ne i od infekcije. Vakcinacija ne može da elimiše uzročnike kod hronično inficiranih mačka.

Problem sa unošenjem novih mačaka u domaćinstvo ili odgajvačnice je taj što iako ne pokazuje simptome mačka moče da bude prenosnik bolesti pa čak iako je redovno vakcinisana. Kod dovođenja novih mačka u domsaćinstvo ili odgajivačnicu preporučljivo je da se ta nova mačka vakciniše i drži odvojeno 3 nedjelje. Na taj način se odgajivačnica štiti od eventualnih virusa koja mačka nosi ali i nova mačka se štiti od eventualnih virusa koji u samoj odgajivačnici postoje.

Važno je da se mačke drže u dobrim higijensim uslovima, da se ne drži veliki broj mačka na malom prostoru, da su prostorije u kojima mačke borave dobro provjetrene, da je vazduh dovoljno vlažan a i da sami vlasnici vode računa i sprovedu sve higijenske mjere posle kontakta sa drugim mačkama, posle izložbi mačaka i sl.